Bijdrage Gert Dijkstra, EenUtrecht, 5 juni 2025
EEN DEMOCRATISCH EN SOCIAAL UTRECHT; BUURTEN EN MENSEN OP ÉÉN
Utrechters, raad, voorzitter,
Mijn vraag aan jullie: van wie is de stad?
Mijn boodschap vandaag is helder:
Versterk de Utrechtse democratie. Zorg ervoor dat álle Utrechters voelen dat ze erbij horen. En geef bewoners en buurtorganisaties de ruimte.
Waarom is deze boodschap urgenter dan ooit?
Omdat velen met mij zich nu hele grote zorgen maken. Over hoe wereldwijd leiders als Trump, Poetin en Orbán de democratie ondermijnen, minderheden verdrukken, transgenders uitwissen en kwetsbaren aan hun lot overlaten.
En ik zie dit ook in Nederland.
Wilders noemt rechters “knettergek” en demonstranten “tuig dat het land uit moet”.
Dat zegt dan de leider van de grootste partij van het land.
En waarom kan hij dat zomaar zeggen?
Omdat te veel mensen zich in de steek gelaten voelen door hún eigen overheid:
bij de gaswinning in Groningen, de woekerpolissen, de toeslagenaffaire.
En Den Haag kijkt alleen maar toe.
Dan hoor ik: “Maar in Utrecht is het toch beter?”
Ja, we doen veel goed. Maar ook hier knelt het.
- De gemeente negeert uitspraken van rechters, daagt bewoners voor de rechter, zoals bij het koffiehuis in Transwijk.
- Demonstranten, zoals bij de Palestina-actie op de Drift, worden onnodig hard aangepakt.
- Toeslagenouders schreven een brandbrief, maar voelen zich nog steeds niet gehoord.
- Bewoners voelen zich aan de kant gezet, bijvoorbeeld bij de visie voor Overvecht.
- De Rekenkamer geeft de gemeente op participatie een dikke onvoldoende.
- Tegelijk wordt bezuinigd op democratie, erbij horen en participatie, terwijl juridische afdelingen wél groeien.
Zo verliezen mensen vertrouwen.
En als deze raad dat laat gebeuren, glijdt ook Utrecht af.
Wat dan wél?
1. Versterk de Utrechtse democratie.
Sta naast bewoners, niet tegenover hen.
Zorg voor sterke lokale media, ruimte voor burgerberaden, gemeenschapsraden en belangenbehartiging. Geef bewoners formele rechten en invloed.
Laat zien dat de stem van Utrechters ertoe doet.
2. Zorg ervoor dat álle Utrechters voelen dat ze erbij horen.
Bezuinig dus niet op de aanpak van pesten en discriminatie, op dagbesteding, begeleiding, jeugdzorg of op voorzieningen waar mensen elkaar ontmoeten.
Als we gebouwen strak in de verf zetten maar mensen laten vereenzamen, dan hebben we de prioriteiten verkeerd.
Liever een scheve stoeptegel dan een scheefgegroeide samenleving.
3. Geef buurten en bewoners ruimte.
Utrechters doen al veel: van buurthuizen beheren tot groen onderhouden. Geef hen vertrouwen én middelen om meer te doen.
Stop met het uitbesteden van publieke taken aan grote commerciële partijen. Dat lijkt efficiënt, maar werkt averechts.
Luister naar bewoners. Naar wat zij zelf willen doen. Knip gemeentetaken op, zodat bewoners- en buurtorganisaties ze kunnen overnemen. Dat maakt buurten sterker – en onze democratie veerkrachtiger.
En ja, dit kan gewoon binnen de begroting.
Met 5 à 10 miljoen per jaar – minder dan 0,5% van de totale begroting – is dit haalbaar. Budgetneutraal, en op termijn zelfs besparend.
Als EenUtrecht hebben we al twee keer laten zien hoe. En drie keer is scheepsrecht.
Later dit jaar komen we daarom met een tegenbegroting voor 2026.
Ten slotte, mijn oproep aan u allen:
Laat Utrecht de plek zijn waar we samen laten zien dat het anders kan. Een plek waar de overheid je bondgenoot is, geen tegenstander. Een stad waar mensen zichzelf kunnen zijn.
Graag hoor ik van raadsleden en stadsbestuur of jullie mijn oproep delen.
Dank u wel.