Veel Utrechters willen graag meepraten, meedoen en soms ook meebeslissen. De gemeente beslist nu van geval tot geval wat er kan en mag, geeft soms ruimte voor een vorm van ‘participatie’, maar vaak ook niet. En als er dan participatie is, voelen velen zich toch nog niet gehoord, niet serieus genomen: ‘Ze doen toch wat ze al wilden. Het heeft geen zin.’ Zo raken Utrechters teleurgesteld in het lokale bestuur en de gemeente. Vaak haken ze volledig af, gaan zelfs niet meer stemmen. EenUtrecht wil daarom een tiental participatierechten vastleggen in het beleid, in de spelregels en in de lokale wetgeving van de gemeente. Want, participeren is geen gunst, maar een recht.
Een tiental participatierechten
Het Landelijk Samenwerkingsverband van Actieve bewoners (afgekort LSA) heeft een zestal buurtrechten beschreven. Dat hebben we als EenUtrecht nog iets aangevuld en uitgewerkt in een tiental participatierechten. Het gaat dan om het (i) recht voor Utrechters op informatie over een gemeentelijk project, (ii) het recht om daarover advies te mogen geven, (iii) met een eigen voorstel of alternatief plan te kunnen komen, (iv) samen een plan te kunnen maken voor de leefomgeving in de eigen buurt, (v) bij dit alles professionele ondersteuning te kunnen inschakelen, (vi) het recht op (mede)gebruik van maatschappelijk vastgoed, (vii) het recht om soms ook (deels) mee te beslissen, (viii) het recht om de gemeente uit te dagen en met een ‘bod’ te komen waarin publieke taken van de gemeente door de gemeenschap worden overgenomen, (ix) het recht op zelfbeheer, vooral als het gaat om zaken die de eigen leefomgeving raken en (x) ten slotte het recht om toegang tot publiek geld, omdat niet alles kan worden gedaan met onbetaald vrijwilligerswerk.
Motie over participatierechten verworpen in de gemeenteraad
Op 26 februari hebben we een voorstel (motie) voorgelegd aan de gemeenteraad om deze participatierechten nader te omschrijven en beter vast te leggen in beleid, spelregels en lokale wetgeving zoals in de ‘Participatie en Inspraak Verordening’. Deze motie is spijtig genoeg verworpen.
Maar het zaadje is geplant. De meeste politieke partijen voelen wel aan dat hier een verandering nodig is. Als we de participatierechten niet goed vastleggen blijft de gemeente per geval zelf een beetje beoordelen hoe Utrechters mogen meedenken. Zo verliezen mensen het vertrouwen in de overheid. Nu al heeft meer dan de helft van de Utrechters geen vertrouwen in de eigen gemeente. Heel zorgwekkend. Zo wordt de kloof tussen burger en overheid nog groter, haken burgers nog meer af, met alle risico’s voor de democratie van dien. Dat moet gekeerd. Vandaar dat we als EenUtrecht ons blijven inzetten voor de participatierechten en in de nieuwe raadsperiode deze opnieuw zullen inbrengen in de Utrechtse gemeenteraad.
Bekijk hieronder de toelichting die raadslid Gert Dijkstra gaf in de raad.
