“Utrecht omringt door 270 meter hoge windmolens, op 500 meter van woningen; dat wilt u toch niet?” Dat was de centrale vraag bij de petitie die we als EenUtrecht organiseerden in 2023. Om zo te proberen het besluit van het stadsbestuur om vier reuzenwindmolens te laten bouwen in de polder Rijnenburg terug te draaien. Meer dan 2.200 Utrechters ondertekenden de petitie, maar dat was niet genoeg om het besluit van tafel te krijgen. Dat betekent dat vanaf 2028 de kans aanwezig is dat op 800 meter van woningen in De Meern en op 500 meter van de nieuw te bouwen woonwijk Rijnenburg windmolens gaan komen van 270 meter hoog. Alleen een nieuw gekozen gemeenteraad kan dat nog veranderen.
Die is er zeker, maar alleen als de hoogte voldoet aan strenge eisen op het gebied van gezondheid en leefbaarheid. Het stadsbestuur heeft 7 locaties direct bij de stad aangewezen als zoekgebieden voor windmolens, namelijk bij Haarzuilens, Ockhuizen, Lage Weide, Noorderpark, Voordorpse Veld, de Uithof (USP) en bij Rijnenburg en Reijerscop (zoals beschreven in de ‘zoekgebieden duurzame energie, 2023’).
Voor Rijnenburg heeft de gemeenteraad in 2023 ingestemd om de weg vrij te maken voor vier windmolens van 270 meter hoog, ruim 2,5 x hoger dan de Domtoren, op nog geen 500 meter van de geplande nieuwbouwwijk Rijnenburg en op 800 meter van De Meern.
Als EenUtrecht zijn wij groene voorvechters voor windmolens, hoe meer des te beter. Maar dat kan op zee veel voordeliger dan op land. Onderzoek van CE Delft (2023) laat zien dat windmolens op land niet nodig zijn om de energiecrisis het hoofd te bieden. Sterker nog, windmolens belemmeren de woningbouw en verergeren daarmee de wooncrisis. Bovendien is wetenschappelijk nog steeds niet duidelijk wat de gezondheidsrisico’s zijn van het voortdurende (deels laagfrequente onhoorbare) geluid van de windmolens. Kans is zeer reëel dat de nachtrust van duizenden omwonden wordt verstoord. Daarom is het verstandig om rekening te houden met een minimum afstand van de windmolen tot een woonwijk, bij voorkeur minimaal 4x de tiphoogte van de windmolen zelf. Dat betekent dat als je bij Rijnenburg windmolens wilt bouwen deze niet 270 meter maar maximaal 125 meter hoog mogen zijn. Er is in Utrecht dus wel plek voor windmolens, maar dan van een beperkte hoogte, afhankelijk van hoe groot de afstand is tot de naastliggende woningen of woonwijk.
Nagenoeg niet! Vanaf 2017 praat de gemeenteraad over de bestemming van de polder Rijnenburg, gelegen direct onder Leidsche Rijn en De Meern (800 meter). Eerst zou het een energielandschap worden, met de vraag in welke mate de polder geschikt is voor een park met zonnepanelen en wellicht ook enkele (kleinere?) windmolens. Betrokkenen en omwonenden konden daarin meepraten, maar deze participatie verliep niet best. Veel Utrechters klaagden erover: ‘we worden niet gehoord, mogen beperkt deelnemen aan de participatie en het stadsbestuur brengt steeds weer nieuw varianten in na afloop van een participatiestap (waar weer niet op gereageerd kan worden)’. De Utrechtse Rekenkamer onderzocht meerdere participatieprocessen, waaronder ook deze voor het energielandschap bij Rijnenburg (Horen, zien en samen door, 2022). Het oordeel van de Rekenkamer was vernietigend: het participatieproces scoorde een dikke onvoldoende, namelijk een 4,8. En met de uitkomst konden de meesten echt niet leven, oordeel 3,4.
Na vijf jaar participeren over zes scenario’s besloot een nieuwe stadsbestuur (met o.a. GL/PvdA en D66) in 2022 voor een compleet nieuw scenario, namelijk de combinatie van vier reuzenwindmolens in het noordelijke deel van de polder en een nieuwe stad Rijnenburg zo groot als Woerden (22.000 tot 25.000 woningen) in het zuidelijke deel van de polder. Een goede participatie over dit nieuwe scenario heeft niet plaatsgevonden. De Utrechters hebben dus nog op geen enkele wijze zich mogen uitspreken over de locaties van windenergie en al helemaal niet over een afstandsnorm tot een woonwijk. Vandaar onze petitie voor een referendum.
EenUtrecht heeft in 2023 in samenwerking met de actiegroep Buren van Rijnenburg en Reijerscop (BvRR) en de bewonersgroep Reijerscop Utrecht en Harmelen een petitie georganiseerd met als inzet om ervoor te zorgen dat Utrechters zelf kunnen beslissen onder welke voorwaarden er in of vlakbij de stad plaats is voor (reuzen)windmolens.
In een column (17 juli 2023) beschrijft EenUtrecht raadslid Gert Dijkstra waarom dit referendum hard nodig is.
‘Als je zo’n ingrijpende keuze maakt voor de stad, met nog plannen voor vergelijkbare windmolens op 6 andere locaties in de stad, dan moet je daar als Utrechter wat van kunnen vinden’, aldus Gert Dijkstra. De petitie vond plaats op www.petities.nl en meer dan 2.200 Utrechters ondertekenden deze petitie onder de titel ‘Plaats geen 270 meter hoge windmolens rond Utrecht’. Als de petitie binnen drie weken minimaal 1.000 handtekeningen had binnengehaald, dan zouden we in de zes weken daarop hebben kunnen gaan voor de vereiste 10.000 handtekeningen waarmee we als EenUtrecht een raadgevend referendum in Utrecht hadden kunnen afdwingen. Jammer genoeg lukte dat net niet, want na drie weken stond de teller op 991, slechts 9 handtekeningen tekort!
